Strona domowa Motoryzacja Dlaczego prawo nie dzia┼éa na gadu┼éy za kierownic─ů?

Dlaczego prawo nie dzia┼éa na gadu┼éy za kierownic─ů?

Mo┼╝liwo┼Ť─ç komentowania Dlaczego prawo nie dzia┼éa na gadu┼éy za kierownic─ů? zosta┼éa wy┼é─ůczona
0
Dlaczego prawo nie dzia┼éa na gadu┼éy za kierownic─ů

Koncentruj─ůc si─Ö na rozmowie, tracimy z pola widzenia nawet 50% informacji o sytuacji drogowej, a aktywno┼Ť─ç obszar├│w m├│zgu odpowiedzialnych za widzenie zmniejsza si─Ö o 37% – dostrzegamy tylko to, co wprost przed nami, pomijaj─ůc to, co si─Ö dzieje na peryferiach pola widzenia. Istnieje wi─Öc powa┼╝ne ryzyko, ┼╝e nie dostrze┼╝emy pieszego wchodz─ůcego na jezdni─Ö lub nadje┼╝d┼╝aj─ůcego z prawej strony rowerzysty. Dlaczego nadal rozmawiamy, pomimo ┼Ťwiadomo┼Ťci zagro┼╝e┼ä?

Nieformalne normy społeczne

Za korzystanie z telefonu w trakcie jazdy bez zestawu g┼éo┼Ťnom├│wi─ůcego grozi 5 punkt├│w karnych oraz grzywna w wysoko┼Ťci 200 z┼é. Tak m├│wi prawo. Jednak to, co jest dozwolone, a co jest zakazane, reguluj─ů r├│wnie┼╝ nieformalne normy spo┼éeczne. Zasady i okoliczno┼Ťci korzystania z telefonu wyznacza grupa i osoby wa┼╝ne dla nas. Przyjaciele, r├│wie┼Ťnicy, osoby znajome oraz cz┼éonkowie rodziny mog─ů wywiera─ç presj─Ö, aby by─ç z nimi w sta┼éym kontakcie. Nieodporni na tego typu wp┼éyw spo┼éeczny s─ů szczeg├│lnie ludzie m┼éodzi, dla kt├│rych grupa r├│wie┼Ťnicza stanowi silny wyznacznik stylu ┼╝ycia i bycia. Im wi─Öcej os├│b z naszego kr─Ögu korzysta z telefonu w niedozwolony spos├│b oraz im wi─Öcej os├│b obserwujemy na drodze w telefonem w r─Öce, tym silniejsze przekonanie, ┼╝e istnieje przyzwolenie spo┼éeczne na rozmawianie i SMS-owanie podczas jazdy.

Przyzwolenie na dzwonienie

Ciekawy eksperyment przeprowadzili ameryka┼äscy badacze ujawniaj─ůc obecno┼Ť─ç nieformalnych norm dotycz─ůcych korzystania z telefonu w trakcie jazdy. Zadaniem uczestnik├│w badania by┼éo zapoznanie si─Ö z przebiegiem r├│┼╝nych wypadk├│w drogowych. Informowani byli o ich okoliczno┼Ťciach i domniemanych przyczynach. W zale┼╝no┼Ťci od warunku eksperymentalnego dowiadywali si─Ö, ┼╝e sprawca prowadzi┼é pod wp┼éywem alkoholu, rozmawia┼é przez telefon lub SMS-owa┼é w trakcie jazdy. Osoby badane ocenia┼éy na skali od 1 do 7 stopie┼ä, w jakim sprawca przyczyni┼é si─Ö do wypadku. Najwi─Öksz─ů odpowiedzialno┼Ť─ç za spowodowanie wypadku przypisano sprawcy, kt├│ry SMS-owa┼é w trakcie jazdy, w drugiej kolejno┼Ťci – w r├│wnym stopniu – temu, kt├│ry rozmawia┼é przez telefon oraz temu, kt├│ry prowadzi┼é pod wp┼éywem alkoholu. SMS-owanie w trakcie jazdy uznano wi─Öc za najbardziej ryzykowne spo┼Ťr├│d trzech mo┼╝liwych przyczyn wypadku. Nast─Öpnie osoby badane poproszono o wyznaczenie kary, na jak─ů zas┼éuguje sprawca wypadku. Kierowcy, kt├│ry prowadzi┼é pod wp┼éywem alkoholu wymierzono 2,5 razy wy┼╝sz─ů grzywn─Ö ni┼╝ kierowcy SMS-uj─ůcemu podczas jazdy. Podobnie by┼éo w przypadku wyznaczania kary pozbawienia wolno┼Ťci – ┼Ťrednio 5 dni dla nietrze┼║wego, natomiast dla SMS-uj─ůcego kierowcy 2 dni. Wyniki te ┼Ťwiadcz─ů o tym, ┼╝e istnieje przyzwolenie spo┼éeczne na ryzykowne i niezgodne z prawem korzystanie z telefonu w trakcie jazdy, pomimo ┼Ťwiadomo┼Ťci zagro┼╝e┼ä wynikaj─ůcych z tego zachowania.

Z┼ée rzeczy przytrafiaj─ů si─Ö innym

Decyzja o tym, czy si─Ögn─ů─ç po telefon w trakcie prowadzenia samochodu zale┼╝y od tego, na ile oszacujemy prawdopodobie┼ästwo wyst─ůpienia negatywnych konsekwencji. Oszacowanie wysokiego prawdopodobie┼ästwa przykrych, uci─ů┼╝liwych konsekwencji zwykle powstrzymuje nas przed ryzykownym dzia┼éaniem. W og├│lnym rozrachunku si─Ö to bowiem nie op┼éaca. Negatywne konsekwencje to na przyk┼éad: obni┼╝enie koncentracji uwagi i pogorszenie stylu jazdy, spowodowanie st┼éuczki lub wypadku, zranienie siebie lub innej osoby, pozbawienie ┼╝ycia siebie lub innych, kalectwo, otrzymanie mandatu i punkt├│w karnych lub odebranie prawa jazdy za przekroczenie limitu punkt├│w karnych. Problem jednak w tym, ┼╝e przy szacowaniu prawdopodobie┼ästwa negatywnych zdarze┼ä pope┼éniamy wiele b┼é─Öd├│w poznawczych, ulegamy iluzjom na temat w┼éasnych mo┼╝liwo┼Ťci i umiej─Ötno┼Ťci za kierownic─ů. Do najcz─Östszych uproszcze┼ä i b┼é─Öd├│w poznawczych nale┼╝y:

  • Minimalizowanie zagro┼╝e┼ä – ÔÇ×Je┼╝d┼╝─Ö dynamicznie, ale bezpiecznieÔÇŁ,
  • Niedoszacowanie prawdopodobie┼ästwa zdarze┼ä – ÔÇ×Z┼ée rzeczy przytrafiaj─ů si─Ö tylko innym ludziomÔÇŁ,
  • Niedoszacowanie przypadkowo┼Ťci zdarze┼ä i splot├│w okoliczno┼Ťci.

Samooszukiwanie za k├│┼ékiem

Fa┼észywe przekonania dotycz─ů r├│wnie┼╝ naszej zdolno┼Ťci podzielno┼Ťci uwagi wtedy, gdy jednocze┼Ťnie prowadzimy i korzystamy z telefonu. Ludzie ulegaj─ů z┼éudzeniu, ┼╝e s─ů w stanie wykonywa─ç kilka czynno┼Ťci jednocze┼Ťnie, zachowuj─ůc wysok─ů sprawno┼Ť─ç w ka┼╝dym obszarze dzia┼éania. Osoby, kt├│re najlepiej oceniaj─ů swoj─ů wielozadaniowo┼Ť─ç, naj┼éatwiej si─Ö rozpraszaj─ů. W badaniu opinii publicznej prowadzonym w Wielkiej Brytanii zadano nast─Öpuj─ůce pytanie z dwiema mo┼╝liwymi odpowiedziami do wyboru: Czy panujesz nad sytuacj─ů drogow─ů, gdy korzystasz z telefonu w trakcie jazdy? a) Tak, zawsze mam pe┼én─ů kontrol─Ö nad sytuacj─ů drogow─ů, gdy korzystam z telefonu w trakcie jazdy; b) Nie, mam s┼éabsze panowanie nad sytuacj─ů drogow─ů, gdy korzystam z telefonu w trakcie jazdy. 57% respondent├│w oceni┼éo, ┼╝e ma pe┼éne panowanie nad sytuacj─ů drogow─ů, wtedy gdy korzysta z telefonu w trakcie jazdy. Istnienie iluzji na temat naszych mo┼╝liwo┼Ťci za kierownic─ů potwierdza cytowany wcze┼Ťniej Raport Europejski barometr odpowiedzialnej jazdy 2016. Dowiadujemy si─Ö z niego, ┼╝e 89% kierowc├│w uwa┼╝a swoje umiej─Ötno┼Ťci za kierownic─ů za ponadprzeci─Ötne: dobre i bardzo dobre. Przekonania na temat w┼éasnych mo┼╝liwo┼Ťci nie zmieniaj─ů si─Ö nawet pod wp┼éywem tragicznych zdarze┼ä. Osoby, kt├│re wcze┼Ťniej uczestniczy┼éy w kolizji drogowej cz─Ö┼Ťciej uwa┼╝a┼éy si─Ö za lepszych kierowc├│w ni┼╝ osoby z czyst─ů kartotek─ů wypadk├│w.

Mrugaj─ůce ┼Ťwiate┼éko i zapowied┼║ nagrody

Je┼Ťli sygna┼é powiadomienia o nadchodz─ůcej wiadomo┼Ťci lub po┼é─ůczeniu kojarzy si─Ö z czym┼Ť przyjemnym, to korzystanie z telefonu stanie si─Ö nawykiem. Wiadomo┼Ť─ç – opr├│cz jej tre┼Ťci – jest dla u┼╝ytkownika zapowiedzi─ů nagrody: kto┼Ť mnie lubi, kto┼Ť o mnie my┼Ťli, wydarzy┼éo si─Ö co┼Ť interesuj─ůcego, kto┼Ť pozytywie skomentowa┼é moje zdj─Öcie. Odbieranie po┼é─ůcze┼ä i wiadomo┼Ťci zaczyna odbywa─ç si─Ö w spos├│b nieu┼Ťwiadomiony, bez namys┼éu, poza zakresem uwagi i poza kontrol─ů jednostki. Dzwoni─Ö ÔÇô odbieram. Potrzeba odebrania po┼é─ůczenia, przychodz─ůcej wiadomo┼Ťci tekstowej lub e-mail zostaje uruchomiona w odpowiedzi na specyficzny bodziec wyzwalaj─ůcy zachowanie. Bod┼║cem tym jest ┼Ťwietlne lub d┼║wi─Ökowe powiadomienie o nadchodz─ůcej wiadomo┼Ťci, wibracja lub pojawiaj─ůca si─Ö ikonka wiadomo┼Ťci. Wyciszenie telefonu i sygna┼é├│w powiadamiaj─ůcych o nadchodz─ůcej wiadomo┼Ťci na czas jazdy lub w┼é─ůczenie automatycznych odpowiedzi SMS-owych i e-mailowych ÔÇ×prowadz─Ö, oddzwoni─Ö na najbli┼╝szym postojuÔÇŁ mo┼╝e zmniejszy─ç cz─Östo┼Ť─ç odbierania po┼é─ůcze┼ä.

Fonoholizm

Korzystanie z telefonu kom├│rkowego w trakcie prowadzenia samochodu mo┼╝e by─ç r├│wnie┼╝ przejawem fonoholizmu. Osoba uzale┼╝niona od telefonu kom├│rkowego korzysta z niego zawsze i wsz─Ödzie, nawet w sytuacjach powszechnie uznawanych za wolne od elektroniki: ko┼Ťciele, teatrze, filharmonii, podczas lotu, podczas zaj─Ö─ç szkolnych. Kierowanie pojazdem r├│wnie┼╝ nale┼╝y do takich sytuacji, jednak nie dla fonoholika. Fonoholik ma zawsze telefon przy sobie, jest stale dost─Öpny pod telefonem tzn. natychmiast odpisuje na wiadomo┼Ťci, odbiera po┼é─ůczenia niezale┼╝nie od sytuacji, w jakiej si─Ö znajduje. Nie trudno sobie wyobrazi─ç, ┼╝e fonoholik zlekcewa┼╝y przepisy i zagro┼╝enia wynikaj─ůce z korzystania z telefonu po to, aby by─ç w sta┼éym kontakcie z innymi orazÔÇŽ z w┼éasnym telefonem. Osoby uzale┼╝nione od telefonu nie rozstaj─ů si─Ö z nim, stale na niego zerkaj─ů, maj─ů potrzeb─Ö dotykania go, trzymania, g┼éaskania. Odczuwaj─ů niepok├│j, rozdra┼╝nienie i stany l─Ökowe, gdy zapomnia┼éy zabra─ç go ze sob─ů, brak jest dost─Öpu do sieci albo stan baterii jest niski. Od czasu do czasu potrzebuj─ů ca┼ékowitego odci─Öcia od sieci, poniewa┼╝ czuj─ů si─Ö zm─Öczeni, przeci─ů┼╝eni sta┼éym byciem on-line, czuj─ů, ┼╝e to co robi─ů jest szkodliwe dla relacji z bliskimi lub dla zdrowia. Cyfrowe detoksy czyli okresy abstynencji od telefonu i sieci powtarzaj─ů si─Ö cyklicznie, a po ich zako┼äczeniu fonoholik wraca do zwyczajowego funkcjonowania.

Uwa┼╝no┼Ť─ç za kierownic─ů

Uwa┼╝no┼Ť─ç to zdolno┼Ť─ç do koncentrowania si─Ö na chwili obecnej, to stan umys┼éu, w kt├│rym jeste┼Ťmy w pe┼éni ┼Ťwiadomi tego, co my┼Ťlimy, widzimy, s┼éyszymy i czujemy w danym momencie. To stan wytr─ůcenia z automatycznego dzia┼éania. Dzi─Öki technikom uwa┼╝nej obecno┼Ťci jeste┼Ťmy w stanie d┼éugotrwale podtrzymywa─ç uwag─Ö i unika─ç dystraktor├│w, ale r├│wnie┼╝ zwalcza─ç nawykowe, cz─Östo nieadaptacyjne zachowania, takie jak korzystanie z telefonu w tracie jazdy. Badania wykaza┼éy, ┼╝e wy┼╝sz─ů sk┼éonno┼Ť─ç do odczytywania i wysy┼éania wiadomo┼Ťci tekstowych podczas prowadzenia samochodu zanotowano u os├│b o niskim poziomie uwa┼╝nej obecno┼Ťci w por├│wnaniu do os├│b o wysokim poziomie uwa┼╝nej obecno┼Ťci.

Pokaż więcej artykułów
Poka┼╝ wi─Öcej artyku┼é├│w z  Motoryzacja
Komentowanie zamkniete

Zobacz tak┼╝e

Kupno cz─Ö┼Ťci samochodowych przez internet

Wielu domoros┼éych mechanik├│w samochodowych cz─Östo po┼Ťwi─Öca d┼éugie godziny na znalezie…