Strona domowa Motoryzacja Dlaczego prawo nie dzia艂a na gadu艂y za kierownic膮?

Dlaczego prawo nie dzia艂a na gadu艂y za kierownic膮?

1
0
Dlaczego prawo nie dzia艂a na gadu艂y za kierownic膮

Koncentruj膮c si臋 na rozmowie, tracimy z pola widzenia nawet 50% informacji o sytuacji drogowej, a aktywno艣膰 obszar贸w m贸zgu odpowiedzialnych za widzenie zmniejsza si臋 o 37% – dostrzegamy tylko to, co wprost przed nami, pomijaj膮c to, co si臋 dzieje na peryferiach pola widzenia. Istnieje wi臋c powa偶ne ryzyko, 偶e nie dostrze偶emy pieszego wchodz膮cego na jezdni臋 lub nadje偶d偶aj膮cego z prawej strony rowerzysty. Dlaczego nadal rozmawiamy, pomimo 艣wiadomo艣ci zagro偶e艅?

Nieformalne normy spo艂eczne

Za korzystanie z telefonu w trakcie jazdy bez zestawu g艂o艣nom贸wi膮cego grozi 5 punkt贸w karnych oraz grzywna w wysoko艣ci 200 z艂. Tak m贸wi prawo. Jednak to, co jest dozwolone, a co jest zakazane, reguluj膮 r贸wnie偶 nieformalne normy spo艂eczne. Zasady i okoliczno艣ci korzystania z telefonu wyznacza grupa i osoby wa偶ne dla nas. Przyjaciele, r贸wie艣nicy, osoby znajome oraz cz艂onkowie rodziny mog膮 wywiera膰 presj臋, aby by膰 z nimi w sta艂ym kontakcie. Nieodporni na tego typu wp艂yw spo艂eczny s膮 szczeg贸lnie ludzie m艂odzi, dla kt贸rych grupa r贸wie艣nicza stanowi silny wyznacznik stylu 偶ycia i bycia. Im wi臋cej os贸b z naszego kr臋gu korzysta z telefonu w niedozwolony spos贸b oraz im wi臋cej os贸b obserwujemy na drodze w telefonem w r臋ce, tym silniejsze przekonanie, 偶e istnieje przyzwolenie spo艂eczne na rozmawianie i SMS-owanie podczas jazdy.

Przyzwolenie na dzwonienie

Ciekawy eksperyment przeprowadzili ameryka艅scy badacze ujawniaj膮c obecno艣膰 nieformalnych norm dotycz膮cych korzystania z telefonu w trakcie jazdy. Zadaniem uczestnik贸w badania by艂o zapoznanie si臋 z przebiegiem r贸偶nych wypadk贸w drogowych. Informowani byli o ich okoliczno艣ciach i domniemanych przyczynach. W zale偶no艣ci od warunku eksperymentalnego dowiadywali si臋, 偶e sprawca prowadzi艂 pod wp艂ywem alkoholu, rozmawia艂 przez telefon lub SMS-owa艂 w trakcie jazdy. Osoby badane ocenia艂y na skali od 1 do 7 stopie艅, w jakim sprawca przyczyni艂 si臋 do wypadku. Najwi臋ksz膮 odpowiedzialno艣膰 za spowodowanie wypadku przypisano sprawcy, kt贸ry SMS-owa艂 w trakcie jazdy, w drugiej kolejno艣ci – w r贸wnym stopniu – temu, kt贸ry rozmawia艂 przez telefon oraz temu, kt贸ry prowadzi艂 pod wp艂ywem alkoholu. SMS-owanie w trakcie jazdy uznano wi臋c za najbardziej ryzykowne spo艣r贸d trzech mo偶liwych przyczyn wypadku. Nast臋pnie osoby badane poproszono o wyznaczenie kary, na jak膮 zas艂uguje sprawca wypadku. Kierowcy, kt贸ry prowadzi艂 pod wp艂ywem alkoholu wymierzono 2,5 razy wy偶sz膮 grzywn臋 ni偶 kierowcy SMS-uj膮cemu podczas jazdy. Podobnie by艂o w przypadku wyznaczania kary pozbawienia wolno艣ci – 艣rednio 5 dni dla nietrze藕wego, natomiast dla SMS-uj膮cego kierowcy 2 dni. Wyniki te 艣wiadcz膮 o tym, 偶e istnieje przyzwolenie spo艂eczne na ryzykowne i niezgodne z prawem korzystanie z telefonu w trakcie jazdy, pomimo 艣wiadomo艣ci zagro偶e艅 wynikaj膮cych z tego zachowania.

Z艂e rzeczy przytrafiaj膮 si臋 innym

Decyzja o tym, czy si臋gn膮膰 po telefon w trakcie prowadzenia samochodu zale偶y od tego, na ile oszacujemy prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia negatywnych konsekwencji. Oszacowanie wysokiego prawdopodobie艅stwa przykrych, uci膮偶liwych konsekwencji zwykle powstrzymuje nas przed ryzykownym dzia艂aniem. W og贸lnym rozrachunku si臋 to bowiem nie op艂aca. Negatywne konsekwencje to na przyk艂ad: obni偶enie koncentracji uwagi i pogorszenie stylu jazdy, spowodowanie st艂uczki lub wypadku, zranienie siebie lub innej osoby, pozbawienie 偶ycia siebie lub innych, kalectwo, otrzymanie mandatu i punkt贸w karnych lub odebranie prawa jazdy za przekroczenie limitu punkt贸w karnych. Problem jednak w tym, 偶e przy szacowaniu prawdopodobie艅stwa negatywnych zdarze艅 pope艂niamy wiele b艂臋d贸w poznawczych, ulegamy iluzjom na temat w艂asnych mo偶liwo艣ci i umiej臋tno艣ci za kierownic膮. Do najcz臋stszych uproszcze艅 i b艂臋d贸w poznawczych nale偶y:

  • Minimalizowanie zagro偶e艅 – 鈥濲e偶d偶臋 dynamicznie, ale bezpiecznie鈥,
  • Niedoszacowanie prawdopodobie艅stwa zdarze艅 – 鈥瀂艂e rzeczy przytrafiaj膮 si臋 tylko innym ludziom鈥,
  • Niedoszacowanie przypadkowo艣ci zdarze艅 i splot贸w okoliczno艣ci.

Samooszukiwanie za k贸艂kiem

Fa艂szywe przekonania dotycz膮 r贸wnie偶 naszej zdolno艣ci podzielno艣ci uwagi wtedy, gdy jednocze艣nie prowadzimy i korzystamy z telefonu. Ludzie ulegaj膮 z艂udzeniu, 偶e s膮 w stanie wykonywa膰 kilka czynno艣ci jednocze艣nie, zachowuj膮c wysok膮 sprawno艣膰 w ka偶dym obszarze dzia艂ania. Osoby, kt贸re najlepiej oceniaj膮 swoj膮 wielozadaniowo艣膰, naj艂atwiej si臋 rozpraszaj膮. W badaniu opinii publicznej prowadzonym w Wielkiej Brytanii zadano nast臋puj膮ce pytanie z dwiema mo偶liwymi odpowiedziami do wyboru: Czy panujesz nad sytuacj膮 drogow膮, gdy korzystasz z telefonu w trakcie jazdy? a) Tak, zawsze mam pe艂n膮 kontrol臋 nad sytuacj膮 drogow膮, gdy korzystam z telefonu w trakcie jazdy; b) Nie, mam s艂absze panowanie nad sytuacj膮 drogow膮, gdy korzystam z telefonu w trakcie jazdy. 57% respondent贸w oceni艂o, 偶e ma pe艂ne panowanie nad sytuacj膮 drogow膮, wtedy gdy korzysta z telefonu w trakcie jazdy. Istnienie iluzji na temat naszych mo偶liwo艣ci za kierownic膮 potwierdza cytowany wcze艣niej Raport Europejski barometr odpowiedzialnej jazdy 2016. Dowiadujemy si臋 z niego, 偶e 89% kierowc贸w uwa偶a swoje umiej臋tno艣ci za kierownic膮 za ponadprzeci臋tne: dobre i bardzo dobre. Przekonania na temat w艂asnych mo偶liwo艣ci nie zmieniaj膮 si臋 nawet pod wp艂ywem tragicznych zdarze艅. Osoby, kt贸re wcze艣niej uczestniczy艂y w kolizji drogowej cz臋艣ciej uwa偶a艂y si臋 za lepszych kierowc贸w ni偶 osoby z czyst膮 kartotek膮 wypadk贸w.

Mrugaj膮ce 艣wiate艂ko i zapowied藕 nagrody

Je艣li sygna艂 powiadomienia o nadchodz膮cej wiadomo艣ci lub po艂膮czeniu kojarzy si臋 z czym艣 przyjemnym, to korzystanie z telefonu stanie si臋 nawykiem. Wiadomo艣膰 – opr贸cz jej tre艣ci – jest dla u偶ytkownika zapowiedzi膮 nagrody: kto艣 mnie lubi, kto艣 o mnie my艣li, wydarzy艂o si臋 co艣 interesuj膮cego, kto艣 pozytywie skomentowa艂 moje zdj臋cie. Odbieranie po艂膮cze艅 i wiadomo艣ci zaczyna odbywa膰 si臋 w spos贸b nieu艣wiadomiony, bez namys艂u, poza zakresem uwagi i poza kontrol膮 jednostki. Dzwoni臋 鈥 odbieram. Potrzeba odebrania po艂膮czenia, przychodz膮cej wiadomo艣ci tekstowej lub e-mail zostaje uruchomiona w odpowiedzi na specyficzny bodziec wyzwalaj膮cy zachowanie. Bod藕cem tym jest 艣wietlne lub d藕wi臋kowe powiadomienie o nadchodz膮cej wiadomo艣ci, wibracja lub pojawiaj膮ca si臋 ikonka wiadomo艣ci. Wyciszenie telefonu i sygna艂贸w powiadamiaj膮cych o nadchodz膮cej wiadomo艣ci na czas jazdy lub w艂膮czenie automatycznych odpowiedzi SMS-owych i e-mailowych 鈥瀙rowadz臋, oddzwoni臋 na najbli偶szym postoju鈥 mo偶e zmniejszy膰 cz臋sto艣膰 odbierania po艂膮cze艅.

Fonoholizm

Korzystanie z telefonu kom贸rkowego w trakcie prowadzenia samochodu mo偶e by膰 r贸wnie偶 przejawem fonoholizmu. Osoba uzale偶niona od telefonu kom贸rkowego korzysta z niego zawsze i wsz臋dzie, nawet w sytuacjach powszechnie uznawanych za wolne od elektroniki: ko艣ciele, teatrze, filharmonii, podczas lotu, podczas zaj臋膰 szkolnych. Kierowanie pojazdem r贸wnie偶 nale偶y do takich sytuacji, jednak nie dla fonoholika. Fonoholik ma zawsze telefon przy sobie, jest stale dost臋pny pod telefonem tzn. natychmiast odpisuje na wiadomo艣ci, odbiera po艂膮czenia niezale偶nie od sytuacji, w jakiej si臋 znajduje. Nie trudno sobie wyobrazi膰, 偶e fonoholik zlekcewa偶y przepisy i zagro偶enia wynikaj膮ce z korzystania z telefonu po to, aby by膰 w sta艂ym kontakcie z innymi oraz鈥 z w艂asnym telefonem. Osoby uzale偶nione od telefonu nie rozstaj膮 si臋 z nim, stale na niego zerkaj膮, maj膮 potrzeb臋 dotykania go, trzymania, g艂askania. Odczuwaj膮 niepok贸j, rozdra偶nienie i stany l臋kowe, gdy zapomnia艂y zabra膰 go ze sob膮, brak jest dost臋pu do sieci albo stan baterii jest niski. Od czasu do czasu potrzebuj膮 ca艂kowitego odci臋cia od sieci, poniewa偶 czuj膮 si臋 zm臋czeni, przeci膮偶eni sta艂ym byciem on-line, czuj膮, 偶e to co robi膮 jest szkodliwe dla relacji z bliskimi lub dla zdrowia. Cyfrowe detoksy czyli okresy abstynencji od telefonu i sieci powtarzaj膮 si臋 cyklicznie, a po ich zako艅czeniu fonoholik wraca do zwyczajowego funkcjonowania.

Uwa偶no艣膰 za kierownic膮

Uwa偶no艣膰 to zdolno艣膰 do koncentrowania si臋 na chwili obecnej, to stan umys艂u, w kt贸rym jeste艣my w pe艂ni 艣wiadomi tego, co my艣limy, widzimy, s艂yszymy i czujemy w danym momencie. To stan wytr膮cenia z automatycznego dzia艂ania. Dzi臋ki technikom uwa偶nej obecno艣ci jeste艣my w stanie d艂ugotrwale podtrzymywa膰 uwag臋 i unika膰 dystraktor贸w, ale r贸wnie偶 zwalcza膰 nawykowe, cz臋sto nieadaptacyjne zachowania, takie jak korzystanie z telefonu w tracie jazdy. Badania wykaza艂y, 偶e wy偶sz膮 sk艂onno艣膰 do odczytywania i wysy艂ania wiadomo艣ci tekstowych podczas prowadzenia samochodu zanotowano u os贸b o niskim poziomie uwa偶nej obecno艣ci w por贸wnaniu do os贸b o wysokim poziomie uwa偶nej obecno艣ci.

Poka偶 wi臋cej artyku艂贸w
Poka偶 wi臋cej artyku艂贸w z  Motoryzacja

Jeden komentarz

  1. jezyk

    7 marca 2017 w 13:16

    raz widzia艂em jak facet gra艂 w jak膮艣 gr臋 na telefonie, masakra

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *

Zobacz tak偶e

Jazda po alkoholu – kara grzywny, czy wi臋zienie?

Jazda na podw贸jnym gazie kwalifikowana jako wykroczenie lub przest臋pstwo za kt贸r…